|
| ||||||||
|
|
|
دكتر ولايتي: آب؛ نگرانی هميشگی مردم ايران | ||||||
|
دکتر ولايتی
در سال 1323 در يكي از |
کتاب هيدروژئولوژی سازندهای نرم و سخت که به تازگی توسط انتشارات جهاددانشگاهی مشهد وارد بازار نشر شده است دومين کتاب به قلم دکتر سعدالله ولايتی عضو هيئت علمی دانشگاه فردوسی است که در آن به دغدغه اصلی خود يعنی مديريت صحيح منابع آب در ايران پرداخته است و کتاب سومی هم در همين حوزه توسط وی با عنوان منابع آب ايران در دست تهيه دارد. به بهانه چاپ کتاب هيدروژئولوژی در مورد سهگانه آب با او به گفتگو نشستيم .
دکتر ولايتی آب و مسائل مربوط به آن را جزء نگرانيهاي هميشگی مردم ايران میداند و معتقد است: "فاجعهاي كه از سال 1350 با آن روبه رو هستيم، فاجعه كمبود آب است، آن هم با توجه به 2 برابر شدن جمعيت در30 سال گذشته. ميزان كم آب و جمعيت رو به رشد باعث زوال زندگي انساني ميشود. اگر دشتهاي ما خشك شوند تمام تمدن ما از بين ميرود، ما در كشوری كم آب زندگي ميكنيم که متوسط نزولات جوی آن از 240 تا 250 ميليمتر فراتر نمیرود و مخازن آب زيرزمينی کم و محدود است و با درنظرگرفتن اين نکته که پايه و اساس اقدامات عمراني آب است، کمبود آن و مصرف غيرصحيح منابع موجود نقش يك عامل باز دارنده را در توسعه بازي ميكند." او اضافه کرد: "از گذشتههای دور در بخشهای وسيعی از کشور، آب به وسيله سيستم زهکشی زيرزمينی يعنی قنات تامين میشدهاست، اما از سال 1320 به اين طرف حفر چاههای عميق متداول شد و بهرهبرداری از آبهای زيرزمينی روند صعودی پيدا کرد. برخی از پيامدهای ناگوار اضافهبرداشتها مستمر عبارتند از: کسری مخازن، بالا رفتن هزينه پمپاژ آب، شورشدن تدريجی آب، نشست زمين و ايجاد شکاف در سطح دشتها و نيز فشرده شدن رسوبات آبرفتی آبخانهها." وی با ذکر اين نکته که راه حل مساله آب در ايران مديريت صحيح منابع آب و بهرهبرداری اصولی آن است درباره کتاب هيدروژئولوژی گفت: "اين کتاب در واقع آشنايی مقدماتی را با جنبههای نظری و عملی شناخت و بهرهبرداری اصولی آب زيرزمينی ارائه میکند و در آن علاوه بر مخازن آب در سازندههاي نرم، مخازن سازندههاي سخت نيز مد نظر قرار گرفت زيرا تجربيات نظري و عملي كارشناسان كشور ما درباره كشف و بهرهبرداري آب زيرزميني در سازندههاي سخت محدود است و اين كتاب ميتواند مباني نظري و عملي موثري را در اين زمينه ارائه دهد. " وی ادامه داد: "هيدروژئولوژي به معني مطالعه آب در زمين با تكيه بر زمينشناسي است كه متفاوت از هيدرولوژي به معناي مطالعه آب در زمين ميباشد. در اين كتاب سازندههاي سخت و نرم توضيح داده شدهاند كه هم شامل رسوبات آبرفتي كه در دشتها وجود دارد به عنوان يك مخزن آب و هم شامل آبهاي زيرزميني كه در كوهها بوجود ميآيد، ميشود و اين مزيت و تفاوت اين کتاب با ساير کتب موجود است. هيدروژئولوژي در دانشگاههاي ايران، تحت عنوان "زمين و منابع آب" تدريس ميشود كه چندان جالب به نظر نميرسد، زيرا تداعي كننده دو دانش، زمين و منابع آب، به طور جداگانه است. من در اين كتاب، عنوان زمين و منابع آب را به نقد كشيدم ." او مخاطب كتاب هيدروژئولوژي را دانشجويان رشتههاي مهندسي علوم، كشاورزي، منابع طبيعي و كارشناسان آبهاي زيرزميني دانست و افزود: "در سطح وسيعي از كشور ايران، آب زيرزميني در مقايسه با آب سطحي حايز اهميت بيشتري بوده، بطوري كه از گذشتههاي دور به اين طرف بخش اعظم امكانات معيشتي اين مناطق وابسته به آب زيرزميني بوده است. به حق ميتوان گفت كه اصولا شكلگيري تمدن در بخش مركزي، جنوبي، شرقي و شمالشرقي ايران با استفاده از آب زيرزميني ميباشد و در حال حاضر بيشتر مخازن و سفرههای آب زيرزميني در اين بخش با كسري و افت سطح آب زيرزميني مواجه شدهاند، لذا كتابهاي از اين دست كه بتواند راه كارهاي صحيح استفاده از آب را ارائه نمايد، اهميت مييابد."
از دکتر ولايتی پيش از اين کتاب جغرافيای آبها
توسط همين انتشارات به چاپ رسيده است که با استقبال خوبی از سوی دانشجويان
مواجه شده است. وی انگيزه خود از تأليف كتاب جغرافياي آبها را تهيه منبعی
مناسب جهت تدريس اين درس در دانشگاه فردوسي مشهد براي دانشجويان رشته جغرافيا
عنوان کرد و گفت: "از زمان همكاريام با دانشگاه فردوسي و تدريس درسهاي
طبيعي مثل هيدروژئولوژي يكي از دغدغههاي فكري من تهيه منبعی مناسب برای
دانشجویان رشته جغرافيا بود، به همين منظور برای درس جغرافياي آبها، جغرافياي
آبها و مديريت منابع را نوشتم ولي بعد از مدتي چون در آن كتاب بيشتر به مسائل
فني پرداخته بودن تصميم گرفتم جغرافياي آبها را بنويسم كه بيشتر جنبه توصيفي
دارد. اين کتاب به مباحثی نظير چيستی پديده آب، شگفتيهاي آب، توزيع و پراكنش آب
در سطح جهان، استفادههايي بشر از آب، نحوه بهربرداري
از آن میپردازد و سعي شده است تا ضمن آشنايي دانشجويان با آب بطور
اخص و پراكنش آن در جهان بطور اعم، و نحوهي بهرهبرداري از آب و نقش انسان در
آن نيز مدنظر قرار گيرد." هيدروژئولوژی سازندهای نرم و سخت مبانی نظری و عملی تاليف دکتر سعدالله ولايتی چاپ اول 1387 قيمت 38000 ريال 396 صفحه شماره 349 وزيری
| |||||||
|
| ||||||||
