|
دكتر عليرضا كوچكي و دكتر محمد خواجه حسيني از اساتيد
برجسته علوم كشاورزي در دانشگاه فردوسي اقدام به جلب همكاري 17 تن از
اساتيد براي تدوين كتابي مناسب جهت آموزش زراعت نوين به دانشجويان
نمودند.
در اين کتاب که به زودی توسط انتشارات جهاددانشگاهی
مشهد وارد بازار نشر خواهد شد، ضمن ساختارشکنی در قالببنديهای رايج
کتابهای علوم زراعی، بر يافتههای پژوهشگران ايرانی تاكيد كرده و
درسنامهای نو برای زراعت عمومی به عنوان يك واحد درسی پايه و مهم برای
تمامی رشتههای کشاورزی ارائه گردد. اين كتاب درپي ارائه ديدگاه تازهاي
است و ضمن تاكيد بر جامعيتنگري و لزوم محافظت از طبيعت، در هر فصل ابتدا
به مبانی علمی و تاريخچه موضوع مورد بحث پرداخته شده و سپس آخرين
دستاوردهای مربوط به آن و تشريح فناوريهای جديد درحال شکلگيری تشريح
ميگردد.
 دكتر
عليرضا كوچكي درباره كتاب زراعت نوين و مشخصههاي آن اظهار داشت: در
اين كتاب با نگاه ديگري به آنچه به عنوان علم زراعت تا كنون مطرح بوده
نگريسته شده و كلينگري و جامعيت مورد نظرمان بوده است. جامعيت از دو بعد
مطرح شده است اول اينكه تمام مسائلي را كه به نحوي با زراعت مرتبطند به هم
ربط دادهايم مانند آب، خاك، هوا، توليد، مصرف، اقتصاد و طرح تمام اين
مباحث از ديدگاهي صورت گرفته است كه ضرورت نگهداري و حفظ منابع كمياب در
دسترس را متذكر شود و نگاهي پايدار در آن مستتر باشد. از طرف ديگر مطالب
كتاب دغدغههاي كليه كساني را كه به نحوي با توليد و فرآوري غذا در ارتباط
هستند، شامل ميشود: كشاورز، توليد كننده مواد غذايي، فرآوری کننده، توزيع
كننده و مصرف كننده.
او امتياز ديگر اين كتاب را انجام كار به صورت گروهي و
سيستماتيك دانست و گفت: اين بعد فرهنگي كارمان بوده است چرا كه نقطه ضعف
كار علمي در ايران عدم تمايل به انجام كار گروهي و رعايت هنجارها و
ضرورتهاي كار جمعي است. در علوم طبيعي در ايران تا كنون بيسابقه بوده است
كه 20 نفر با هم، كاري را به سرانجام برسانند و كمتر كتابي را ميبينيد كه
در آن حقوق آثار ديگران از طريق ذكر منبع و مرجع حفظ شده باشد. بر خلاف
جرياني كه در محيط آكادميك ما وجود دارد و ذكر رفرنس كمتر را نشانه نوآوري
بيشتر ميدانند، ما ارجاع هر چه بيشتر به اصل منبع را نشانه ارزش كارمان
دانستهايم. هدف ديگر انجام سيستماتيك كار گروهي و پايبندي به نظم و قول و
قرار و در كل هنجارهاي كار گروهي بوده است، چراكه معتقديم نگاه سيستماتيك
در انجام امور بايد در كشور باب شود و براي تحصيل نتيجه مطلوب از همكاري
علمي، بايد چارچوبها و هنجارهاي كار علمي رعايت شود. اين كتاب يك كار گروهي
مشترك از دانشگاهها و بخشهاي تحقيقاتي كشور و طيف گستردهايي از اساتيد از
لحاظ درجه تجربه و تنوع سني و مكاني است و در آن از تمامي علومي كه به طور
مستقيم يا غيرمستقيم با كشاورزي در ارتباطند استفاده شده است. اين كتاب به
صورت تك نگاشت تهيه شدهاست و نگارش هر فصل را به يكي از متخصصين واگذار
كرديم و نتيجه، اولين كتاب تك نگاشت در رشته كشاورزي در كشور است.
ئکتر کوچکی افزود: يكي از اهداف ما در تدوين اين كتاب تاكيد بر يافتههاي
علمي ملي است، به عبارت ديگر كارهايي كه دانشمندان ايراني در زمينه علم
كشاورزي انجام دادهاند برايمان مهم بوده است و مورد تاكيد قرار گرفته است.
از دغدغههاي ما از ابتداي كار اين بوده است كه آيا دانشجوي سال اول به
عنوان مخاطب كتاب ميتواند مطالب متنوع اين كتاب را فراگيرد، اما با توجه
به هدفمان كه ارائه كاري نو و گنجاندن چكيده مطالب چندين واحد درسي جهت
معرفي آنها به دانشجويان و ارائه ديدگاهي كلي از تمام مباحث طرح شده بوده
است و با درنظرگرفتن اين نكته كه دانشجويان امروز به علت ارتباط بيشتر با
مسائل علمي قدرت دگرگوني بالايي دارند و نياز آنها به تنوع نيز بايد ارتقا
داده شود؛ از اينكه اين كتاب بتواند مورد استفاده بهينه دانشجوي سال اول
قرار گيرد هراسي نداريم.
دکتر
خواجهحسيني
نيز در مورد نقاط برجسته كتاب گفت: اين كتاب با نگاهي جامعنگر تدوين
شدهاست. تمام اجزاي مرتبط در زراعت گياهان، با هم ديده شدهاند. اگر به
محتواي كتاب دقت كنيد جان كلام 60 واحد درسي در آن گنجانده شده است، مباحثي
كه در هر فصل مثلا هواشناسي، گفته شده، خلاصه مباحث طرح شده در چند واحد
درسي مربوطه است. من همين مباحث را در طول ترم تحصيلي با مشاركت تعداد
زيادي از اساتيد به دانشجويان ارائه دادهام و در واقع ما اين شيوه را در
دو ترم تحصيلي با دانشجويان دانشگاه فردوسي تمرين كرديم و به صورت آزمايشي
كلاس درس زراعت عمومي را در ترم اول با همكاري 13 تن از اساتيد و در ترم
دوم با همكاري 17 نفر پيش برديم و همين تجربه ايده تدوين چنين كتابي را به
وجود آورد.
او از جمله هدفهاي گروه مولفان را اينگونه بيان كرد: ما هدفمان اين است كه
دانشجو به جاي اينكه مباحث جزيي و پراكنده را بداند ابتدا ديدگاهي كلي نسبت
به موضوع زراعت پيدا كند و تنها بر محفوظات او افزوده نشود. شما نميتوانيد
همه چيز كشاورزي را بدانيد بدون اينكه از اقتصاد بدانيد چراكه كشاورزي يك
فعاليت اقتصادي است و يا بدون دانستن درباره اثر مواد غذايي توليدشده بر
سلامتي انسان، دانش ما در كشاورزي كامل نيست. همه اين اركان با هم ارتباط
دارند و متخصص كشاورزي بايد درباره هر يك مختصر اطلاعات كلي داشته باشد.
نكتهي ديگري كه در اين كتاب بر روي آن دقت نظر داشتهايم اين است كه
كشاورزي مثل علوم فيزيك و شيمي، قوانين ثابت و جهانشمول ندارد، مسائل
كشاورزي در اروپا براي ما كاربرد ندارد چراكه شرايط اقليمي ما متفاوت از
اروپاست و دانش خاص اين منطقه جغرافيايي را ميطلبد. در اروپا به علت كمبود
نور خورشيد و وفور آب، مساله آنها اين است كه با آفتاب كم چگونه بيشترين
توليد را انجام دهند. در ايران اول از همه بايد درك كنيم كه ما در منطقه
خشك دنيا هستيم و از ميان تمام عواملي كه در توليد نقش دارند
محدودكنندهترين آنها آب است و به همين دليل بايد به دنبال راههايي براي
استفاده بهتر از همين آب اندك باشيم، در اين كتاب سعي شده است به گونهايي
تمام مباحث به آب و تنش آبي ربط داده شود. و در كل فصول كتاب به اهميت اين
مساله اشاره شده است. دانشجويان تمام گرايشهاي كشاورزي بايد مساله كمبود
آب را در نظر بگيرند، به عنوان نمونه دانشجوي صنايع غذايي هم بايد منابع آب
را در طراحي فرايند توليد و فرآوري مواد غذايي در نظر بگيرد و به همين گونه
است وضعيت ساير رشتههاي مرتبط با كشاورزي.
خواجه حسيني درباره منطق ترتيب فصلهاي مختلف كتاب توضيح داد: در ابتدا
تاريخچه و سابقه کشاورزی ارائه میشود سپس منابعی که باعث رشد گياه میشوند
شامل خاک، آب و هوا و مسائل مرتبط با آنها را معرفی میکنيم و بعد از سيکل
زندگی گياه شروع میکنيم و بذر، رشد آن، دشمنانی که در حين رشد با آنها
مواجه میشود، در ادامه تکنولوژيهای جديد شامل نانوتکنولوژی، بيوتکنولوژی و
مدلينگ معرفي میشوند. پس از ذکر فرآيند توليد گياه به سراغ مراحلی که جهت
فرآوری روی مواد غذايی انجام میشود رفته و در آخر فصلی را به بحث درباره
سلامت مواد غذایی توليدشده و اثرات آن بر مرگ و مير و سلامتی جامعه اختصاص
دادهايم. با درنظر گرفتن اينکه کشاورزی يک فعاليت اقتصادی است مبحثی در
اقتصاد آورده شده است و نهايتا يک روايت جديد از علم کشاورزی ارائه شده است
و از کشاورزی به عنوان فعاليتی که بايد متناسب با محيط زيست باشد بحث شده
است.
او درباره فصل اول كتاب يعني تاريخچه كشاورزي در ايران و جهان گفت: در
بررسي تاريخ كشاورزي تاكيدمان بر نقش خاورميانه و به ويژه نقش ايران بوده
است، با توجه به اينكه كشف كشاورزي و دامپروري در اين منطقه صورت گرفته است
و هم اكنون مادر برخي گونههاي گياهي مانند گندم در تپههاي دهلران ميرويد
و به علت اهميت اين گونهها، و ذخيره غني ژنتيكي آنها، از نقش ايران و ارزش
امروزي گياهاني كه منشاء آنها از ايران بوده مثل جو، انجير و گندم سخن رفته
است.
براي تسهيل در كار تدريس و نحوه تدريس نيز پاورپوينتي در دست تهيه است که
در اختيار مدرسين رشته زراعت عمومی قرارخواهد گرفت.
عناوين فصلهاي كتاب زراعت نوين و گروه نويسندگان
1- تاريخچه توليدات زراعي در ايران و جهان
دکتر محمد خواجه حسينی - استاديار دانشكده كشاورزي
دانشگاه فردوسي
2- مديريت آب
دکتر کامکار حقيقی - استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه
شيراز
3- مديريت خاك
دکتر غلامحسين حقنيا - استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه
فردوسي
4- پهنهبندي اقليمي محصولات زراعي
دکتر غلامعلی کمالی - محقق پزوهشگاه کشاورزی کشور
5- رابطه آب در گياه
دکتر يحيی امام - استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه شيراز
6- اقليم و توليد زراعي
دکتر غلامعلی کمالی
7- بذر
دکتر محمد خواجه حسينی
8- اكولوژي توليد محصولات زراعی
دکتر مهدی نصيری محلاتي- دانشيار دانشكده كشاورزي
دانشگاه فردوسي
9- فيزيولوژي توليدات زراعي
دکتر محمد کافی - استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه
فردوسي
10- مديريت پايدار علفهاي هرز
دکتر اسکندر زند - دانشيار بخش تحقيقات علفهاي هرز
موسسه تحقيقات گياهپزشكي كشور
11- آفات كشاورزي
دکتر مهدی مدرس اول - دانشيار دانشكده كشاورزي دانشگاه
فردوسي
12- بيماريهاي گياهي
دکتر بهروز جعفرپور - استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه
فردوسي
13- كشاورزي دقيق
دكتر مينباشی- استاديار بخش تحقيقات علفهاي هرز موسسه
تحقيقات گياهپزشكي كشور
14- مدلسازي
دکتر مهدی نصيری محلاتی
15- نانوتكنولوژي
دکتر عليمراد سرافرازی - استاديار بخش تحقيقات
ردهبندي حشرات موسسه تحقيقات گياهپزشكي كشور
16- گياهان جديد و فراموش شده
دکتر پرويز رضوانی مقدم - استاد دانشكده كشاورزي
دانشگاه فردوسي
17- بيوتكنولوژي و بهنژادي
دکتر عبدالرضا باقری - استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه
فردوسي
18- انرژيهاي زيستي
دکتر رضا قربانی - استاديار دانشكده كشاورزي دانشگاه
فردوسي
19- فرآوري محصولات زراعي
دکتر فخری شهيدی - استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه
فردوسي
20- اقتصاد و محصولات زراعي
دکتر ناصر شاهنوشی - استاديار دانشكده كشاورزي دانشگاه
فردوسي
21- توليدات زراعي و سلامت جامعه
دکتر محمد شاهدی - استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه
صنعتی اصفهان
22- كشاورزي زيست محيطي
دکتر علیرضا کوچکی - استاد دانشكده كشاورزي دانشگاه
فردوسي
| 
