|
مصاحبه با دکتر عبدالرضا باقري
به چه دلیل کتاب "حبوبات" را تدوین و منتشر کردید؟
• حبوبات با سطح زیر کشت یک
میلیون و دویست هزار هکتار و تولید 700 هزار تن محصول، پس از غلات دومین
سطح کشت را درکشور به خود اختصاص داده اند. قدمت این گیاهان درتامین بخشی
از مایحتاج غذایی مردم بویژه نقش مهم آنها درتامین مقدار قابل توجهی از
پروئتین مورد نیاز این مرز و بوم و درکنار آن کمک به بهبود حاصلخیزی اراضی،
جلوگیری از فرسایش خاک و کمک به پایداری تولید غلات از مهمترین دلایلی است
که توجه اینجانب و تعدادی از همکاران من در دانشگاه فردوسی را برای توجه به
این محصولات جلب کرده است.
آیا با توجه به روند تغییرات اقلیمی فکر می کنید حبوبات همچنان جایگاه خود
را از نظر سطح زیر کشت و تولید حفظ خواهند کرد؟
• بدیهی است که تغییرات اقلیمی بویژه افزایش درجه
حرارت ناشی از مصرف سوخت های فسیلی، اثرات مخربی بر تولید محصولات زراعی
دارد، به صورتی که طبق گزارش های جهانی، طی سال های اخیر تولید غله در
کشورهای عمده تولید کننده کاهش یافته است و نتایج بررسیهای محققان نشان
میدهد که با هر یک درجه افزایش دما، عملکرد غلات 10% کاهش می یابد. نتايج
برآورد همكاران ما در دانشگاه فردوسي در زمينه اثرات تغيير اقليم بر
كشاورزي ايران نيز نشان ميدهد كه تغيير اقليم سرعت رشد و عملكرد گندم ديم
در كشور را كاهش خواهد داد و اين كاهش براي برخي از ارقام گندم در ايستگاه
هاي مورد مطالعه در سال هاي 2025 و 2050 به ترتيب برابر 6/20 و 8/28 درصد
خواهد بود. سطح زير كشت ديم زارهاي كشور نيز به علت كاهش بارندگي و
نامساعدتر شدن شرايط به ترتيب 16 تا 25 و 23 تا 33 درصد در سال هاي 2025 و
2050 كاهش خواهد يافت و در نتيجه اين زمين ها به مناطق حاشيه اي تبديل
خواهند شد.
در خصوص تاثیر این تغییرات بر کاهش تولید حبوبات اطلاعات مدونی موجود نیست
ولی به هر حال با توجه به ویژگی های ذاتی حبوبات نظیر تحمل آنها به خشکی،
رشد آنها در شرایط با حداقل نهاده ها و سازگاری طولانی مدت آنها در اراضی
دیم، انتظار مي رود تاثیر این روابط بر آن ها به شدت غلات نخواهد بود.
در دراز مدت توجه به تولید این محصولات چه تاثیری بر
تولید غلات خواهد داشت؟
• نکته مهمی که بایستی در برنامه ریزی های بلند مدت
تولید محصولات کشاورزی در ایران به آن توجه کنیم در نظر گرفتن شرایط طبیعی
و اقلیمی کشورما است که در یک منطقه خشک از جهان قرار گرفته است. این موضوع
باید همواره به عنوان یک اصل بنیادین در تدوین و اتخاذ سیاست ها و خط مشی
های تحقیقاتی و همچنین گسترش تولید محصولات و از جمله حبوبات مد نظر قرار
گیرد. در حال حاضر بر اساس برخی گزارش ها، کشور ما به طور متوسط حدود 5
میلیارد متر مكعب آب بیش از ظرفیت بازدهی پایدار از سفره های زیرزمینی خود
مصرف می کند بطوری که این مقدار آب معادل با آب مصرفی برای تولید محصول
سالانه غله کشور است. افت شدید سالانه آب سفره های زیرزمینی و حفر چاه های
متعدد برای آبیاری محصولات زراعی بویژه غلات، تولید محصولات زراعی بویژه
تولید غلات را بسیار آسیب پذیر مینماید و این آسیب پذیری بر امنیت غذایی
کشوری تاثیرخواهد گذشت و لذا لازم است از هم اکنون برای امنیت پایدار غذایی
کشور چاره ای اندیشیده شود.
تجارب برخي از كشورها نشان مي دهد یکی از راه هایی که می توان برای کمک به
تولید پایدار غلات در نظر گرفت قرار دادن بقولات و بویژه حبوبات در تناوب
با غلات است تا بتوان از آسیب پذیری شدید آن جلوگیری نمود.
اين كتاب چه ويژگي هايي دارد ؟
• اين كتاب با همكاري تعداد زيادي از همكاران
صاحبنظر در زمينه حبوبات از دانشگاه ها و مراكز تحقيقاتي كشور با هدف
گردآوري نتايج كارهاي انجام شده در داخل كشور و همچنين با بهره مندي از
دستاوردهاي محققان ساير كشورها براي استفاده دانشخويان و همچنين محققان
شاغل در مراكز تحقيقاتي و اجرايي تهيه شده است. اميد است اين تلاش در
راستاي تامين امنيت پايدار مواد غذايي در كشور موثر باشد.
مشخصات كتاب حبوبات
تهيه و تدوين: دكتر مهدي
پارسا، دكتر عبدالرضا باقري
528 ص- وزیری- شماره 355
چاپ اول- تابستان 1387 -52000 ریال
فهرست مطالب
1. وضعیت و نقش حبوبات در
کشاورزی
2. تاريخچه، منشا و گياهشناسي
3. ژنتيك و اصلاح
4. اكوفيزيولوژي و محدود کننده های عملکرد
5. زراعت و نظام هاي زراعي
6. نيازهاي غذايي
7. تثبيت زیستی نيتروژن
8. علفهاي هرز و روشهای کنترل آنها
9. آفات حبوبات
10. بيماري های حبوبات
11. تولید، اقتصاد و بازاريابي
12. تغذيه و فرآوري
گروه نويسندگان
1. مهندس علی ایزدی
2. دکتر عبدالرضا باقری
3. مهندس هما بقایی
4. دکتر مهدی پارسا
5. دکتر محمد باقر حبیبی
6. مهندس حمیدرضا دُرّی
7. دکتر ماهرخ فلاحتی رستگار
8. مهندس فرهاد شکوهیفر
9. دکتر حسین صادقی
10. دکتر سید حسین صباغپور
11. دکتر محمد قربانی
12. دکتر علی گنجعلی
13. مهندس نسرین مشتاقی
14. مهندس علیاکبر محمودی
15. مهندس سیدکریم موسوی
16. یاسمین ناصح
17. دکتر احمد نظامی
18. مهندس پرویز نوری
19. مهندس سعیدرضا وصال
| 
