بوم شناسی

مطالعه تجربی توزیع و فراونی
تالیف : چارلز جی کربز، ترجمه: عبدالحسین وهابزاده
چاپ اول 1388- 816 صفحه، مصور، رنگی
 شماره 385- قیمت 280000 ریال- وزیری

معرفی کتاب
ما در عصر بوم‌شناسی بسر می‌بریم و به عنوان یک شهروند موظفیم اطلاعاتی درباره این موضوع داشته باشیم. در سی سال اخیر تحول بزرگی در نحوه نگرش ما نسبت به رابطه انسان با زیست‌بوم خود پدید آمده است که نتیجه آن شدت بخشیدن به مطالعات علمی در زمینه محیط‌زیست و جنبش‌های زیست‌محیطی بوده ‌است. به همان اندازه که دانستن فیزیک برای یک مهندس ضروری است، داشتن اطلاعات از بوم‌شناسی برای کسی که می‌خواهد مشکلات پیش روی بشر، در راه حفاظت از محیط زیست را بررسی کند، الزامی است.
در کتاب «بوم‌شناسی؛ مطالعه‌ی تجربی توزیع و فراوانی» نوشته چارلز جی. کربز که به عنوان منبع درسی دانشجویان در دنیا و پرفروش‌ترین کتاب بوم‌شناسی شناخته‌شده است، نویسنده بوم‌شناسی را مجموعه‌ای از مسائلی که دانشجو باید به شیوه‌ای انتقادی با آنها برخورد کند معرفی نموده است و با تأکید بر نقش آزمایش در سنجش اعتبار نظریه‌های اکولوژیکی، بسیاری از مسائل توزیع و فراوانی را که امروزه محل مناقشه است به بحث گذاشته است.
نویسنده در هر فصل کتاب سئوالی را درباره مکانیزم عمل جمعیت‏ها و اجتماعات در طبیعت مطرح کرده و سپس اطلاعات کافی برای آنکه خواننده خود به فکر واداشته شده و نتیجه‌گیری نمایند در اختیار آنان قرار می‌دهد. در انتهای هر بخش همچنین سئوالاتی را که برخی هنوز بی‌پاسخ مانده‌اند، آورده است، سئوالاتی که می‌تواند به عنوان موضوع بحث در کلاس درس مطرح شوند. به اعتقاد کربز پی‌آمدهای عملی تفکر اکولوژیکی باید سئوال اساسی محققین این رشته باشد.
در ویرایش جدید فصل‌هایی نیز به پویایی جمعیت‏ها، زندگی انگلی و فشارهای بشر بر سلامتی اکوسیستم اختصاص یافته است. نویسنده در هر فصل به ذکر سابقه تاریخی تحقیقات اکولوژیکی به همراه عکس‏هایی از اکولوژیست‏های مشهور پرداخته است، به اعتقاد وی علم به طور کلی یک فعالیت انسانی است و دانشمندانی که به مسائل اکولوژیکی پرداخته‌اند به ویژه شخصیت‏های جالب ‌توجه و شایسته شناخت بیشتر هستند.
کربز بسیاری از فصل‏های کتاب، به ویژه فصول مربوط به زیست‌شناسی بقا، سازمان اجتماعی و محصول اولیه، تقویت همبستگی تکاملی و بوم‌شناسی کارکردی را مورد بازنگری و تجدیدنظر قرار داده است.
زیست‌شناسی بقا، تمرکز بر مسائل عملی‌ای است که نیازمند توضیحی بوم‌شناختی بوده و عمده رشد دانش بوم‌شناسی از همین زاویه صورت می‌گیرد. نویسنده به اکولوژیست‎ها توصیه می‌کند یک گام به عقب رفته و از منظری انقلابی! به سیستم‎های اکولوژیکی نگاه کنند و معتقد است دانشجویان تکامل نیز تنها با دانستن چگونگی عملکرد سیستم‎های اکولوژیکی قادر به درک صحیح انتخاب طبیعی خواهند بود.
کربز در مقدمه خود بر ویرایش جدید کتاب می‏گوید: "اگر پیامی در این کتاب نهفته باشد یک پیام ساده است و آن اینکه پیشرفت در حل مسائل بوم‎شناختی هنگامی پیش می‏آید که از روش‏های تجربی استفاده شود. عادت به طرح این پرسش که با "کدام آزمایش می‏توان به این پرسش جواب داد؟" در حکم اساسی‏ترین وجه روش علمی است که دانشجویان بایستی آن را در خود بپرورند. هرجا که در مورد یک مساله بحث و جدل باشد طرح این پرسش ما را به کانون آن مسئله خواهد برد."
 

دیباچه کتاب بوم شناسی

پسگفتار کتاب بوم شناسی

تمجید از کتاب اکولوژی در گفتگو با اساتید برجسته بوم شناسی در ایران

خاطراتی از چارلز چارلی کربز، نویسنده کتاب اکولوژی

فهرست مطالب

بخش1: بوم‎شناسی چیست؟
فصل1- مقدمه‏اي بر علم بوم‏شناسي

فصل2- تكامل و بوم‏شناسي

بخش 2: مساله توزیع
فصل3- روش‏هاي تجزيه و تحليل توزيع

فصل4- عوامل محدودكننده توزيع: پراكنش

فصل5- عوامل محدودكننده توزيع: انتخاب زيستگاه

فصل6- عوامل محدودكننده توزيع: روابط متقابل با ساير موجودات زنده

فصل7- عوامل محدودكننده توزيع: دما، رطوبت و ساير عوامل فيزيكي- شيميايي

فصل8- رابطه توزيع و فراواني

بخش3: مساله فراوانی جمعیت
فصل9- پارامترهاي جمعيت

فصل10- روش‎هاي جمعيت ‏نگاري: آمار حیاتی

فصل11- رشد جمعیت

فصل12- همكنشي گونه‎ ها: رقابت

فصل13- همكنشي گونه‎ ها: صيادي

فصل14- همكنشي گونه‎ ها: علفخواري و همياري

فصل15- همكنشي‌‎هاي گونه ‎ها: بيماري و انگلي

فصل16- تنظيم جمعيت

فصل17- مسائل كابردي1: برداشت از جمعيت‎ها

فصل18- مسائل كاربردي2: كنترل آفات

فصل19- مسائل كاربردي3: زيست‎شناسي حفاظت

بخش 4: توزیع و فراوانی در سطح جامعه زیستی
فصل20- ماهيت جامعه زيستي

فصل21- تغییرات جامعه

فصل22- سازمان جامعه1: تنوع زيستي

فصل23- سازمان جامعه2: صيادي و رقابت در جوامع متعادل

فصل24- سازمان جامعه 3: آشفتگي و جوامع نامتعادل

فصل25- متابوليسم اكوسيستم1: توليد اوليه

فصل26- متابوليسم اكوسيستم2: توليد ثانويه

فصل27- متابوليسم اكوسيستم 3: چرخه عناصر غذايي

فصل28- سلامت اكوسيستم: اثرات انسان
 

پس‎گفتار
پیوست1- اشاره‏ای به ژنتیک جمعیت
پیوست2- تخمین اندازه جمعیت علامت‏گذاری شده در مطالعات صید و بازصید
پیوست3- نرخ‏های لحظه‏ای و قطعی
پیوست4- تنوع گونه‏ای، معیار عدم تجانس
واژه‏نامه، کتابشناسی، نمایه

 

درباره مولف

چارلز جی. کربز
چارلز جی. کربز از پیشگامان بوم‌شناسی تجربی، بیش از چهل سال را صرف تدریس و نیز مطالعه روی نوسانات جمعیت جوندگان در دانشگاه بریتیش کلمبیا و کانادین نورث کرده است. نتیجه تحقیقات وی نگارش افزون بر 170 مقاله و کتاب و نیز کتاب درسی مشهور «بوم‌شناسی؛ مطالعه‌ی تجربی توزیع و فراوانی» است که در طول 25 سال گذشته راهگشای هزاران اکولوژیست بوده است.
او در جوانی به کاوش‏های طبیعی علاقمند شد و هرآنچه کتاب در مورد قطب در کتابخانه بود مطالعه کرد. بخت با او بود که یک کار تابستانی در جزایر پریبیلوف در دریای پرینگ یافت و از همان هنگام تا کنون یک بوم‎شناس شمالی به حساب می‏آمد. آموزش مدیریت حیات وحش را در دانشگاه مینه‏سوتا آغاز کرد و سپس برای تحصیلات تکمیلی به کانادا رفت و در 1957 از دانشگاه بریتیش کلمبیا فارغ‏التحصیل شد. پس از گرفتن دکتری روی جونده قطبی لمینگ به دانشگاه برکلی رفت تا یک بورس فوق دکترا را با فرانک پیلتکا بگذراند. در نهایت در سال 1964 یک موقعیت شغلی مناسب در دانشگاه ایندیانا یافت تا تدریس بوم‏شناسی را در سطح کارشناسی شروع کند. در آنجا بر وی روشن شد که مواد درسی در زمینه بوم‎شناسی کافی نیست و به خصوص هیچ کتاب درسی که با رویکرد التونی به تحولات و جمعیت بنگرد وجود نداشت. لذا نوشتن یک کتاب را در 1967 آغاز و نخستین ویرایش آن را در 1972 منتشر ساخت. یکی از لذت‏های بزرگ نوشتن درسنامه به نظر او آن است که می‏بینی مردم در سراسر جهان با استفاده از کتاب تو چیز می‏آموزند. کربز در طی پنج ویرایش کتاب تلاش کرد که پیشرفت‏های علم بوم‏شناسی را ردگیری کند و این خود علامت پیشرفتی است که امروزه سهم بوم‏شناسان در مدیریت درست میراث‏های طبیعی در سراسر جهان به رسمیت شناخته می‏شود.
او در حال حاضر به عنوان استاد جانورشناسی در دانشگاه بریتیش کلمبیا درونکور مشغول به کار است و علاوه بر تدریس، پژوهش‏های گسترده‏ای روی جمعیت جوندگان در شمال کانادا، ایالات متحده و استرالیا داشته و سعی کرده‏ام سازکار موجود در پس نوسانات جمعیت این حیوانات را بشناسد. تاکنون سه کتاب درسی در بوم‏شناسی نوشته است از جمله "بوم‎شناسی: تجزیه و تحلیل تجربی توزیع" و فراوانی، ویرایش پنجم و "اسلوب‏شناسی بوم‏شناختی"، ویرایش دوم که هر دو را بنجامین کومینگز منتشر ساخت و پیام بوم‏شناسی که همه از مهمترین منابع درسی دانشجویان این رشته می‌باشد.

درباره مترجم
عبدالحسین وهاب‏زاده
(متولد 1326، سبزوار) درجه فوق ليسانس خود را در رشته بوم‌شناسي از دانشگاه ایالتی آیوا امریکا دریافت کرده است و با 32 سال تدریس در بوم‌شناسی و علوم زیست‌محیطی در دانشگاههای مختلف ایران، در حال حاضر به‌عنوان مدير مسئول يك مؤسسه پژوهشي خصوصي در زمينه‌ی علوم زيستي مشغول به‌كار است. وی در کمیته آموزشی اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت (IUCN) عضویت دارد همچنين به‌عنوان مشاور علمي موزه طبيعت و حيات وحش ايران با شهرداري تهران همكاري مي‏كند.
وهاب‌زاده بخش مهمي از وقت خود را صرف ترجمه کتابهای معتبر در علوم زیستی(اکولوژی، محيط زيست و رفتارشناسی) مي‏كند كه نتيجه آن تاكنون چاپ بيش از 20 عنوان كتاب مي باشد كه از آن ‌میان می‌توان به‌موارد زير اشاره كرد
بهار خاموش، تئاتر اكولوژي و بازي تكامل، مباني محيط زيست، بوم‌شناسي علم عصیانگر، وضعيت جهان94، وضعيت جهان98، مراقبت از زمین، تنوع حيات، آخرين واحه، آب مایه حیات، چقدر كافيست؟، مقدمه‏اي بر اكولوژي رفتار(كتاب سال جمهوري اسلامي ايران)، شناخت محيط زيست: زمين سياره زنده، اخلاق محیط زیست، مقدمه‌ای بر رفتارشناسی، سوسیوبیولوژی(برنده جایزه تشویقی کتاب سال جمهوری اسلامی).
عبدالحسین وهاب‌زاده از صاحب‌نظران برجسته محیط زیست در ایران محسوب می‌شود و از ويژگیهای او برخورداری از ديدگاهي اكولوژيكي- فرهنگي است، به‌طوری‌که محيط زيست و تغييرات آن را صرفاً پديده‏اي اكولوژيكي نمي‏داند بلكه به كنش‌هاي فرهنگي و اجتماعي نيز توجه دارد. از او مقالات چندي در نشريات معتبر به‌چاپ رسيده است. درسال 1384 جایزه ملی محیط زیست ایران و در سال 1385 جايزه مهرگان علم برای کتاب تنوع حیات به ایشان اهدا شده است. وی همچنین در سال 1387 به مناسبت سی امین سال پیروزی انقلاب اسلامی ایران، از سوی شهرداری تهران به عنوان یکی از سی خادم محیط زیست ایران انتخاب  شد.
 

درباره کتاب نظر بدهید

برگشت